ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΤΡΕΑ ΚΑΙ ΘΥΕΣΤΗ

Στην φυλακή λοιπόν ο Θυέστης αντιμετώπιζε τον θάνατο από το χέρι του ίδιου του γιού του, Αιγίσθου, που όμως ούτε ο ένας ούτε ο άλλος γνώριζαν για την στενή αυτή συγγενική σχέση. Και έτσι τράβηξε το σπαθί απ' το θηκάρι ο Αίγισθος για να εκτελέσει τις εντολές του Βασιλιά-πατέρα του (όπως νόμιζε) Ατρέως.

Στην όψη του σπαθιού ο Θυέστης έμεινε εμβρόντητος αφού αναγνώρισε αμέσως πως ήταν εκείνο που είχε δώσει στην Πελοπία με την υπόσχεση να το κληροδοτήσει  στο παιδί που θα γεννούσε,  αν ήταν αγόρι. Έτσι αποκαλύφθηκε η σχέση τους και ζήτησε από τον Αίγισθο να καλέσει αμέσως, μυστικά όμως, την μητέρα του Πελοπία. Όταν ήρθε η μητέρα του Αιγίσθου και κατάλαβε ότι αυτός με τον οποίο είχε κάνει αυτό το παιδί ήταν στην πραγματικότητα ο πατέρας της, τόσο πολύ στεναχωρήθηκε από την αιμομιξία ( που όμως εν αγνοία και των δύο είχε διαπραχθεί) ώστε άρπαξε από τα χέρια του Αιγίσθου το ξίφος και έδωσε τέλος στην ζωή της.

Ο Αίγισθος τότε έσκυψε πήρε το σπαθί και έτρεξε αμέσως προς τον Ατρέα λέγοντάς του πως: " ορίστε το αίμα του Θυέστου στο σπαθί βασιλιά μου", δείχνοντας το καταματωμένο, από το αίμα της μητέρας του Πελοπίας, ξίφος. Και ο Ατρεύς γεμάτος χαρά και ανακούφιση που απηλλάγη δια παντός από τον επικίνδυνο διεκδικητή αδερφό του, βγήκε να πάει να προσφέρει θυσία για το γεγονός, τα  "ελευθερωτήρια".  Και εκεί στην διάρκεια της θυσίας βρήκε την ευκαιρία ο Αίγισθος και φόνευσε τον Ατρέα καθιστώντας τον εαυτό του εκδικητή για όσα είχαν συμβεί, τόσο στον πατέρα αυτού όσο και στην μητέρα του. Μετά από αυτό ανακηρύσσει τον πατέρα του βασιλιά των Μυκηνών.

«…ὃς ( Αίγισθος)  ἀνδρωθεὶς καὶ μαθών, ὅτι Θυέστου παῖς ἐστι, κτείνας Ἀτρέα, Θυέστῃ τὴν βασιλείαν ἀποκατέστησεν…» (Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή κεφ.2, παραγρ. 14)

Άλλοι πάλι λένε πως συμφιλιώθηκαν τα δύο αδέρφια και πως, πριν πεθάνει ο Ατρεύς άφησε ως επίτροπο του Αγαμέμνονα, που ήταν ακόμη μικρός, στην θέση του βασιλέως,  τον Θυέστη,  με την υπόσχεση να δώσει την βασιλεία στον Αγαμέμνονα  κάτι και το οποίο έκανε ο Θυέστης και έτσι αιτιολογείται κατά κάποιο τρόπο γιατί δεν έγινε βασιλιάς μετά από αυτόν ο γιός του Αίγισθος. Τον οποίο Αίγισθο, με την σειρά του ο Αγαμέμνων,  αφήνει επίτροπο στην θέση του όταν φεύγει για την Τροία.

Ο Όμηρος διηγείται στην Ιλιάδα ( Β΄Ραψωδία, στιχ.102- 106) σχετικά με το σκήπτρο το οποίο ο Αγαμέμνων άφησε στον Θυέστη φεύγοντας για την Τροία, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να δείξει ότι ειρηνικά και με την σωστή διαδοχή βασίλευσαν αυτοί. Κάποιοι, λένε ότι ο Όμηρος το έκανε αυτό, αν και εγνώριζε τα καθ’ έκαστα, επειδή δεν ήθελε να διασυρθεί το γένος των Ατρειδών:

«…Ἥφαιστος μὲν δῶκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι,
αὐτὰρ ἄρα Ζεὺς δῶκε διακτόρῳ ἀργεϊφόντῃ·
Ἑρμείας δὲ ἄναξ δῶκεν Πέλοπι πληξίππῳ,
αὐτὰρ ὃ αὖτε Πέλοψ δῶκ' Ἀτρέϊ ποιμένι λαῶν,
Ἀτρεὺς δὲ θνῄσκων ἔλιπεν πολύαρνι Θυέστῃ…»

Ο Ατρεύς λοιπόν πέθανε και ετάφη μεγαλοπρεπώς σε ένα τύμβο θολωτό που μέχρι και σήμερα σώζεται σε άριστη κατάσταση σύμβολο της Αίγλης και της Δόξης των Ατρειδών, με πολλούς θησαυρούς μαζί.

Ο δε Θυέστης μετά τον θάνατό του ετάφη στην χώρα του Άργους και μάλιστα στον τάφο του είχε τοποθετηθεί ένα χρυσό αρνί που φανέρωνε και την απαρχή της πολυτάραχης σχέσης με τον αδερφό του βασιλιά Ατρέα. Ήταν δε ο τάφος του,  στον δρόμο που ένωνε τις Μυκήνες με το Άργος.  

«…ἐν δὲ τῇ Ἀργείᾳ προελθοῦσιν ὀλίγον ἀπὸ τοῦ ἡρῴου τούτου Θυέστου τάφος ἐστὶν ἐν δεξιᾷ: λίθου δὲ ἔπεστιν αὐτῷ κριός, ὅτι τὴν ἄρνα ὁ Θυέστης ἔσχε τὴν χρυσῆν, μοιχεύσας τοῦ ἀδελφοῦ τὴν γυναῖκα…» ( Παυσανίου Κορινθιακά, κεφ.18, παραγρ.1)

Ο Αίγισθος λοιπόν, όταν οι Έλληνες έλειπαν στην Τροία, λέγεται πως περιτριγύριζε σε διάφορες πόλεις όπου υπήρχαν οι γυναίκες των αξιωματούχων και βασιλιάδων που βρίσκονταν στον πόλεμο στο Ίλιον και έκανε σχέσεις μαζί τους. Τέλος κατάφερε να συμφωνήσει με την Κλυταιμνήστρα να σκοτώσουν τον Αγαμέμνονα, εφ' όσον γυρνούσε ζωντανός από την εκστρατεία. Για τον λόγο αυτό μάλιστα είχε βάλει έναν κατάσκοπο τον οποίο πλήρωνε με δύο τάλαντα μισθό, να παρακολουθεί σε παραθαλάσσιο μέρος για το πότε ακριβώς θα ερχόταν ο Αγαμέμνονας.

Ο ΘΥΕΣΤΗΣ ΓΕΝΝΑ ΤΟΝ ΕΚΔΙΚΗΤΗ ΑΙΓΙΣΘΟ...

Μετά το "Θυέστειον δείπνον", όπου  ο Ατρεύς παρέθεσε στον αδερφό του για φαΐ, τα ίδια του τα παιδιά και τον παρακολουθούσε καθώς έτρωγε " Ατρέως όμμα"  και την κατάρα που πήρε από τον Θυέστη όταν εξοργισμένος αντελήφθη τι είχε γίνει, και αναποδογυρίζοντας το τραπέζι είπε: "Έτσι να ανατραπεί και το, των Ατρέων , γένος", ο Θυέστης για δεύτερη φορά εξορίζεται στην Θεσπρωτία. Για την κατάρα που κυνηγούσε το γένος των Τανταλιδών, ο Παυσανίας στα Κορινθιακά (κεφ.18, παραγρ.2),  σημειώνει:

«…ἐγὼ δὲ καταγνῶναι μὲν οὐκ ἐθέλω φύσει σφᾶς γενέσθαι κακούς: εἰ δὲ ἐπὶ τοσοῦτον αὐτοῖς τὸ μίασμα τὸ Πέλοπος καὶ ὁ Μυρτίλου προστρόπαιος ἠκολούθησε, τούτοις ἦν ἄρα ὁμολογοῦντα, ἡνίκα ἡ Πυθία Γλαύκῳ τῷ Ἐπικύδους Σπαρτιάτῃ, βουλεύσαντι ἐπίορκα ὀμόσαι, καὶ τοῦδε εἶπεν ἐς τοὺς ἀπογόνους κατιέναι τὴν δίκην...» Δηλαδή: Εγώ δεν θέλω να ισχυριστώ πως αυτοί υπήρξαν από την φύση τους κακοί . Όμως τους κετέτρεχε το μίασμα του Πέλοπα και το εκδικητικό πνεύμα του Μυρτίλου. Αυτοί επιβεβαιώνουν όσα η Πυθία είχε προφητέψει στον Σπαρτιάτη Γλαύκο, τον γιό του Επικύδη, όταν σχεδίαζε την επιορκία εξ’ αιτίας τούτου η τιμωρία θα φτάσει στους απογόνους του. ( Εκδόσεις Κάκτος)

Τα παιδιά του Θυέστη που κατατεμάχισε ο Ατρέας, ο Απολλόδωρος μας λέει πως τα είχε από κάποια νύμφη, άλλοι πως τα είχε κάνει με την Αερόπη την γυναίκα του αδερφού του, και ήταν αυτά : ο  Αγλαός, ο Καλαός, ο Ορχομενός, η Πελοπία, ο Πλεισθένης και ο Τάνταλος. Εκτός της Πελοπίας, τα υπόλοιπα, όπως είπαμε,  κατεσφάγησαν από τον Ατρέα και ίσως και ο Τάνταλος να γλύτωσε γιατί όπως μας  λέει ο Απολλόδωρος,  αυτόν τον σκότωσε αργότερα ο γιός του Ατρέα, Αγαμέμνων.

«…ὁ Ἀγαμέμνων μὲν λαβὼν σύνευνον Κλυταιμνήστραν,κτείνας αὐτῆς τὸν σύζυγον Τάνταλον τὸν Θυέστου…» (Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή, 2,15) Και στα Κορινθιακά του Παυσανίου ( 18,2) διαβάζουμε σχετικά : «…ἢ προϋπῆρξεν Ἀγαμέμνονι φόνος Ταντάλου τοῦ Θυέστου…»

Όταν λοιπόν ο Θυέστης ζήτησε χρησμό από το Μαντείο να εκδικηθεί τον αδερφό του για το κακό που του προξένησε πήρε την απάντηση πως έπρεπε να κάνει παιδί με την κόρη του Πελοπία και αυτό θα ήταν εκείνο που θα έπαιρνε την εκδίκηση.

«… Θυέστης δὲ κατὰ πάντα τρόπον ζητῶν Ἀτρέα μετελθεῖν ἐχρηστηριάζετο περὶ τούτου καὶ λαμβάνει χρησμόν, ὡς εἰ παῖδα γεννήσει τῇ θυγατρὶ συνελθών…» (Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή, 2,14)

Επειδή όμως θεώρησε μεγάλη βδελυγμία την αιμομιξία αφιέρωσε την μικρή του κόρη Πελοπία ως Ιέρεια της Αθηνάς στην Σικυώνα. Μετά από καιρό και ενώ η κόρη του εν τω μεταξύ είχε μεγαλώσει, χωρίς ποτέ ο Θυέστης να την έχει δει, έτυχε να έρθει στην Σικυώνα και αυτός. Και ενώ βρισκόταν στο άλσος του Ιερού της Αθηνάς συνάντησε την Πελοπία την οποία βίασε. Από αυτή την συνεύρεση γεννήθηκε ο Αίγισθος. «…ποιεῖ οὖν οὕτω καὶ γεννᾷ ἐκ τῆς θυγατρὸς Αἴγισθον…»(Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή, 2,14)

Έτσι ο χρησμός επαληθεύτηκε ως προς το πρώτο σκέλος. Έμενε λοιπόν να έρθει και το άλλο μέρος, αυτό της εκδίκησης. Και να πώς εξελίχθηκε η ιστορία.
Ο Θυέστης όταν έμαθε πως η Πελοπία ήταν έγκυος στο παιδί του, της έδωσε το ξίφος του και της είπε: αν ήταν αγόρι να του το δώσει. Πραγματικά, η Πελοπία γεννά αγόρι, αλλά το εγκαταλείπει στο δάσος όπου το βρήκαν κάποιοι βοσκοί και το μεγάλωσαν με το γάλα κατσίκας και εξ' αυτού πήρε και το όνομα Αίγισθος. Η Πελοπία εν τω μεταξύ έφυγε στην Θεσπρωτία και ζούσε στον οίκο του Θεσπρωτού, του Πελασγού ηγεμόνα της περιοχής αυτής της Ηπείρου, και  μάλιστα λέγεται πως, ήταν αυτός που έχτισε και την πρώτη πόλη την Εφύρα. Στην περιοχή  ήταν και το μεγάλο Μαντείο της Δωδώνης.

Στο βασίλειο του Ατρέα όμως έπεσε ανομβρία για πολύ μεγάλο διάστημα κάτι που οδήγησε τον βασιλιά Ατρέα να πάρει χρησμό. Εκεί του είπαν πως έπρεπε να συμφιλιωθεί με τον αδερφό του Θυέστη, έτσι ο Ατρέας αναγκάζεται να πάει στην Θεσπρωτία, όπου τον μεν Θυέστη δεν βρίσκει, αλλά συναντά την Πελοπία την οποία ερωτεύεται και νομίζοντας πως ήταν κόρη του Θεσπρωτού, την ζητά και την παίρνει ως σύζυγό του. Μαθαίνοντας για το παιδί που είχε, πήγε το βρήκε και το πήρε μαζί του, και το μεγάλωνε ως γιό του στις Μυκήνες.

Κατά την επιστροφή του στο βασίλειο έστειλε τους γιούς του, Αγαμέμνονα και Μενέλαο, να βρουν τον θείο τους Θυέστη τον οποίο όντως βρήκαν στους Δελφούς. Με την υπόσχεση πως ο Ατρέας ήθελε να συμφιλιωθεί μαζί του, επέστρεψε στις Μυκήνες ο Θυέστης, όπου όμως για ακόμη μια φορά, τον εξαπάτησε ο Ατρέας και τον φυλάκισε. Και έμεινε πολλά χρόνια στην φυλακή μέχρι που ο Αίγισθος είχε μεγαλώσει. Και αυτόν ήταν που  έστειλε ο Ατρέας στην φυλακή για να σκοτώσει τον Θυέστη, στην ουσία να γίνει πατροκτόνος, εν αγνοία του βεβαίως.
Και εδώ έμελλε πάλι η μοίρα να παίξει το δικό της παιχνίδι...

ΑΤΡΕΑΣ-ΘΥΕΣΤΗΣ,Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

Μετά το φόνο του Χρυσίππου, τα δυο αδέλφια Ατρέας και Θυέστης,  μαζί με την μητέρα τους Ιπποδάμεια κατέφυγαν στο Άργος. Η Ιπποδάμεια πήγε στην Μιδέα, όπου και εκεί πέθανε. Όπως προαναφέραμε μετά από κάποιο χρησμό ο Πέλοπας πήρε τα οστά της και τα μετέφερε στην Ηλεία όπου και τα έθαψε στην Άλτιν της Ολυμπίας σε ένα είδος ναού προς τιμήν της, το γνωστό Ιπποδάμειον. Εκεί, μια φορά το χρόνο, επιτρεπόταν να εισέρχονται γυναίκες οι οποίες έκαναν θυσίες.

Κι όπως αναφέρει επακριβώς ο Παυσανίας:  "θύουσι τη Ιπποδαμεία και άλλα εις τιμήν δρώσιν αυτής".

Με το "δρώσιν αυτής" προφανώς εννοεί τα Ηραία που ήταν αγώνες που είχε διοργανώσει η Ιπποδάμεια. «…ἐπανάγουσι δὲ καὶ τῶν παρθένων τὸν ἀγῶνα ἐς τὰ ἀρχαῖα, Ἱπποδάμειαν τῇ Ἤρᾳ τῶν γάμων τῶν Πέλοπος ἐκτίνουσαν χάριν τάς τε ἑκκαίδεκα ἀθροῖσαι γυναῖκας λέγοντες καὶ σὺν αὐταῖς διαθεῖναι πρώτην τὰ Ἡραῖα…» (Παυσανίου Ηλειακά, κεφ.16, παραγρ.4)

Κοντά στο Ιπποδάμειον υπήρχαν αγάλματα του Μύρωνα και πολλά αναθήματα των Απολλωνιατών.

Ο Ατρέας πήρε γυναίκα του την Αερόπη με την οποία απέκτησε τον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο. Είχαν όμως τα δυο αδέλφια  υποσχεθεί στη θεά Άρτεμη μια θυσία για να απαλλαγούν από το άγος του φόνου του Χρυσίππου. Ο Ατρέας έψαξε ανάμεσα στα κοπάδια του να βρει το καλύτερο προς θυσία ζώο, και πραγματικά βρήκε ένα χρυσόμαλλο αρνί το οποίο το έδωσε στη σύζυγό του Αερόπη να το φυλάξει. Αυτή όμως το έδωσε στον Θυέστη με τον οποίο διατηρούσε παράνομη σχέση.

«…ὅτι υἱοὶ Πέλοπος Πιτθεὺς Ἀτρεὺς Θυέστης καὶ ἕτεροι· γυνὴ δὲ Ἀτρέως Ἀερόπη τοῦ Κατρέως, ἥτις ἤρα Θυέστου. ὁ δὲ Ἀτρεὺς εὐξάμενός ποτε τῶν αὑτοῦ ποιμνίων, ὅπερ ἂν κάλλιστον γένηται, τοῦτο θῦσαι Ἀρτέμιδι, λέγουσιν ἀρνὸς φανείσης χρυσῆς ὅτι κατημέλησε τῆς εὐχῆς...» (Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή κεφ. Β΄, παραγρ.10)

Πονηρά σκεπτόμενος ο Θυέστης, διέδωσε ότι όποιος έχει το χρυσό αρνί θα είναι και ο βασιλιάς. Ο Ατρέας που πίστευε ότι έχει το ιδιαίτερο αυτό ζώο, το ζήτησε από την Αερόπη για να το παρουσιάσει. Αυτή όμως είπε ότι είχε χαθεί. Και τότε ο Ατρέας απευθύνθηκε στον Ερμή για να τον βοηθήσει να βρει το χρυσόμαλλο αμνό, και με την μεσολάβηση του Δία,  του αποκαλύφθηκε όχι μόνο ο αμνός αλλά και η παράνομη σχέση της Αερόπης με τον Θυέστη. Τότε ο Ατρέας εξεδίωξε και τους δυο και έγινε αποκλειστικός βασιλιάς της Τίρυνθας, των Μυκηνών και της Ηλείας αφού είχε ήδη πεθάνει και ο Πέλοπας.

Κάποιοι άλλοι όμως λένε,  ότι επειδή και ο Θυέστης διεκδικούσε την βασιλεία, ο Ατρέας απευθύνθηκε στον Δία ζητώντας του την βοήθεια για να απαλλαγεί από τις διεκδικήσεις του αδελφού του και ο Ζεύς μεσολάβησε στον Ήλιο από τον οποίο ζήτησε να πραγματοποιήσει μια αναστροφή. Ένα πρωτόγνωρο γεγονός που γνώριζε μόνο ο Ατρέας και μπορούσε για όφελός του να το χρησιμοποιήσει. Όντως, όταν ζήτησε από τον Θυέστη να ορκιστεί πως θα παραιτηθεί απο κάθε διεκδίκηση όταν θα πραγματοποιούνταν αυτό που θα του έλεγε, ο Θυέστης θεωρώντας κάτι τέτοιο αδιανόητο, αποδέχθηκε τον όρκο. Και όταν αυτό συνέβη, ο Θυέστης έφυγε στη Θεσπρωτία σταματώντας κάθε διεκδίκηση και έτσι ο Ατρέας έγινε βασιλιάς της Τίρυνθας, των Μυκηνών και της Ηλείας.

«…Ζεὺς δὲ Ἑρμῆν πέμπει πρὸς Ἀτρέα καὶ λέγει συνθέσθαι πρὸς Θυέστην περὶ τοῦ βασιλεῦσαι Ἀτρέα, εἰ τὴν ἐναντίαν ὁδεύσει ὁ Ἥλιος· Θυέστου δὲ συνθεμένου τὴν δύσιν εἰς ἀνατολὰς ὁ Ἥλιος ἐποιήσατο· ὅθεν ἐκμαρτυρήσαντος τοῦ δαίμονος τὴν Θυέστου πλεονεξίαν, τὴν βασιλείαν Ἀτρεὺς παρέλαβε καὶ Θυέστην ἐφυγάδευσεν…»(Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή κεφ. Β΄, παραγρ.12)

Επειδή όμως ήθελε να εκδικηθεί τον αδελφό του γι’ αυτό που έκανε ( την μοιχεία με την Αερόπη και την κλοπή του χρυσού αρνιού), τον κάλεσε σε ένα δείπνο "συμφιλίωσης" στο οποίο ο Ατρέας προσέφερε ως φαγητό τα κατακρεουργημένα και μαγειρεμένα παιδιά του Θυέστη. «…καὶ ψευσάμενος εἶναι φίλος, παραγενομένου τοὺς παῖδας, οὓς εἶχεν ἐκ νηίδος νύμφης, Ἀγλαὸν καὶ Καλλιλέοντα καὶ Ὀρχομενόν, ἐπὶ τὸν Διὸς βωμὸν καθεσθέντας ἱκέτας ἔσφαξε, καὶ μελίσας καὶ καθεψήσας παρατίθησι Θυέστῃ…» (Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή κεφ. Β΄, παραγρ.13)

Αλλά και στον Παυσανία διαβάζουμε σχετικά με την ανόσια αυτή πράξη : «…λίθου δὲ ἔπεστιν αὐτῷ κριός, ὅτι τὴν ἄρνα ὁ Θυέστης ἔσχε τὴν χρυσῆν, μοιχεύσας τοῦ ἀδελφοῦ τὴν γυναῖκα. Ἀτρέα δὲ οὐκ ἐπέσχεν ὁ λογισμὸς μετρῆσαι τὴν ἴσην, ἀλλὰ τῶν Θυέστου παίδων σφαγὰς καὶ τὰ ᾀδόμενα δεῖπνα ἐξειργάσατο…»( Παυσανίου Κορινθιακά, κεφ.18,παραγρ.1)

Να λοιπόν που για ακόμη μια φορά πραγματοποιείται ένα μεγάλο ανοσιούργημα. Η Τιτανική καταγωγή του Ατρέα ξύπνησε τα άγρια ένστικτά του και μιμούμενος τον προπάππο του Τάνταλο, πραγματοποιεί και αυτός μια παρόμοιας μορφής βαναυσότητα, ένα ειδεχθές έγκλημα. Επιβεβαίωση της κατάρας που πήραν από τον πατέρα τους Πέλοπα να αλληλοσκοτώνεται το γένος τους.

Ανέμειξε δε το αίμα των κατακρεουργημένων παιδιών με κρασί, για να συνοδεύσει το "δείπνο". Αφού λοιπόν όντως ο Θυέστης ήρθε και παραβρέθηκε στο γεύμα αυτό και έφαγε και ήπιε, με το πέρας αυτού,  ο Ατρέας του επιδεικνύει τα κομμένα κεφάλια και χέρια των παιδιών του, αποκαλύπτοντάς του τι ακριβώς ήταν αυτό που έφαγε και ήπιε.