Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΥΛΟ ΚΑΙ Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΑ ΧΩΡΑ

Η Ήλιδα είχε αλωθεί, οι ευγενείς αγώνες είχαν καθιερωθεί και η θρησκεία του Διός εδραιωθεί! Σειρά τώρα είχε η Πύλος όπου βασίλευε ο Νηλέας και οι γιοί του. Όταν ο Ηρακλής είχε σκοτώσει τον Ίφιτο είχε πάει στον Νηλέα, υιό του Ποσειδώνα και ιδρυτή της Πύλου,  να ζητήσει κάθαρση την οποία εκείνος του είχε αρνηθεί. Την εκδίκηση για εκείνη την άρνηση θα πλήρωνε τώρα ο Νηλεύς.  Ο Παυσανίας όμως μας πληροφορεί πως από τον οίκο του Ιπποκόωντος είχε υπάρξη η άρνηση για την κάθαρση του ημιθέου:

«…τὸ δὲ ἔχθος Ἡρακλεῖ φασιν ἐς οἶκον ὑπάρξαι τὸν Ἱπποκόωντος, ὅτι μετὰ τὸν Ἰφίτου θάνατον καθαρσίων ἕνεκα ἐλθόντα αὐτὸν ἐν Σπάρτῃ ἀπηξίωσαν καθῆραι…» ( Παυσανία, Λακωνικά κεφ. 15,παραγρ.3)  

 Όπως και νάχει αυτό που έχει σημασία είναι πως τα παιδιά του  Ιπποκόωντος,  συμμάχησαν  με τον Πηλέα, κατά του Ηρακλέους και ενεπλάκησαν στον φόνο του γιού του Λικύμνιου,  ξαδέρφου του ημιθέου από τον θείο του Ηλεκτρύωνα.

Ο Ηρακλής στην μάχη εκείνη σκοτώνει τον Περικλύμενο, τον γενναιότερο από τα παιδιά του Νηλέα ο οποίος λέγεται ότι είχε την δυνατότητα ενώ μαχόταν, να αλλάζει μορφές, αφού ως εγγονός του Ποσειδώνα είχε κληρονομήσει θεϊκά χαρακτηριστικά και δυνάμεις ιδιαίτερες. Αλλά και τα υπόλοιπα παιδιά του Νηλέα ( δώδεκα ήταν εν συνόλω, από την Χλωρίδα κόρη του Αμφίωνος) σκότωσε ο Διογενής ήρωας εκτός του Νέστορος που ήταν μικρός και μεγάλωνε κοντά στους Γερηνίους, που ήταν οι κάτοικοι της ομηρικής Ενώπης, μετέπειτα ονομασθείσας σε Γερήνια ή Γέρηνα,  πόλης της Λακωνίας. Λέγεται πως σε εκείνη την μάχη, ο Ηρακλής είχε πληγώσει και τον Άδη, τον βασιλιά του Κάτω Κόσμου, που είχε έρθει ως αρωγός στον Νηλέα και τους γιούς του. Μάλιστα την θεραπεία από τα τραύματα που του προκάλεσε ο Ηρακλής, ο Άδης ζήτησε στον Όλυμπο από τον Παίωνα, γιό του Ασκληπιού.

Μετά ο ημίθεος στράφηκε κατά της Λακεδαίμονος με σκοπό να εκδικηθεί τα παιδιά του Ιπποκόωντα ( γιός του Οιβάλου βασιλιά των Αμυκλών της Λακωνίας και της πηγαίας νύμφης Βατείας) , αλλά κυρίως γιατί είχαν σκοτώσει τον γιό του Λικύμνιου ( γιός του Ηλεκτρύονα, παππού του Ηρακλή, αδερφός της μητέρας του Αλκμήνης και θείος του ήρωα, άρα κατά συνέπεια ο γιός του Οιωνός, ήταν ξάδερφος του. Από αυτόν τον Λικύμνιο πήρε η ακρόπολη της Τίρυνθας το όνομά της και λέγεται Λίκυμνα. Όμως ο Λικύμνιος σκοτώθηκε από τον γιό του Ηρακλή Τληπόλεμο. ).

Αυτό το παιδί λοιπόν , ο Οιωνός, που είχε πάει μαζί με τον Ηρακλή στην Λακεδαίμονα, λέγεται πως εκεί που θαύμαζε τα παλάτια του Ιπποκόωντα ένας σκύλος, μολοσσός, του επιτέθηκε. Το παιδί για να προστατευθεί πέταξε στο σκύλο μια πέτρα η οποία τον πέτυχε. Τότε οι γιοί του Ιπποκόωντα επιτέθηκαν σ’ εκείνον με ρόπαλα και τον σκότωσαν.

«…προσεγένετο δὲ ἐς τοῦ πολέμου τὴν ἀρχὴν καὶ ἄλλο τοιόνδε. Οἰωνὸς ἡλικίαν μὲν μειράκιον, ἀνεψιὸς δὲ Ἡρακλεῖ--Λικυμνίου γὰρ παῖς ἦν τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Ἀλκμήνης--ἀφίκετο ἐς Σπάρτην ἅμα Ἡρακλεῖ: περιιόντι δὲ καὶ θεωμένῳ τὴν πόλιν, ὡς ἐγίνετο κατὰ τοῦ Ἱπποκόωντος τὴν οἰκίαν, ἐνταῦθά οἱ κύων ἐπεφέρετο οἰκουρός. ὁ δὲ τυγχάνει τε ἀφεὶς λίθον ὁ Οἰωνὸς καὶ καταβάλλει τὴν κύνα: ἐπεκθέουσιν οὖν τοῦ Ἱπποκόωντος οἱ παῖδες καὶ ῥοπάλοις τύπτοντες κατεργάζονται τὸν Οἰωνόν…» ( Παυσανίου Λακωνικά, κεφ. 15, παραγρ.4)

Στην μάχη αυτή όμως ο Ηρακλής τραυματίζεται από τους γιούς του  Ιπποκόωντα, στην λεκάνη και οπισθοχωρεί πέρα από τον ποταμό Ευρώτα, στην περιοχή της πόλης Βρυσέες στο Ταΰγετο, ανάμεσα σε δυό κορυφές των Ταλετό και Ευόρα, (Παυσανίου Λακωνικά, κεφ.20, παραγρ.5) : «…Ταλετοῦ δὲ τὸ μεταξὺ καὶ Εὐόρα… ἐνταῦθα Ἡρακλέα Λακεδαιμόνιοι κρυφθῆναί φασιν ὑπὸ Ἀσκληπιοῦ τὸ τραῦμα ἰώμενον…», εδώ ο Ασκληπιός γιατρεύει το τραύμα του Ηρακλή και ο ημίθεος κτίζει ναό προς τιμή του, τον επονομαζόμενο Κοτυλέα Ασκληπειό. ( Κότυλος = κάθε τι που είναι κοίλο).  Όπως μας πληροφορεί στα Λακωνικά ο Παυσανίας ( κεφ. 19, παραγρ. 7): «… διαβᾶσι δὲ Κοτυλέως ἐστὶν Ἀσκληπιοῦ ναός, ὃν ἐποίησεν Ἡρακλῆς: καὶ Ἀσκληπιὸν Κοτυλέα ὠνόμασεν ἀκεσθεὶς τὸ τραῦμα τὸ ἐς τὴν κοτύλην οἱ γενόμενον ἐν τῇ πρὸς Ἱπποκόωντα καὶ τοὺς παῖδας προτέρᾳ μάχῃ…»

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΥΓΕΙΑ

Όπως δεν ξέχασε την εξαπάτηση του Λαομέδοντος ο Ηρακλής, το ίδιο δεν ξέχασε και εκείνη του Αυγείου, όπου κατά τον πέμπτο του άθλο είχε υποσχεθεί ο βασιλιάς της Ήλιδος στον Ηρακλή, αντίδωρο για το κατόρθωμα που υποσχέθηκε στον Αυγεία. Το ένα δέκατο των κοπαδιών του,  ήταν η συμφωνία που δεν τήρησε ο βασιλιάς,  όταν έμαθε πως ο άθλος αυτός ήταν επιβεβλημένος από τον Ευρυσθέα στον Ηρακλή. Ο γιός του Δία όμως του υποσχέθηκε πως θα επιστρέψει μια μέρα να τον τιμωρήσει για την αθέτηση της συμφωνίας του.

 Όταν λοιπόν έμαθε ο Αυγείας πως ο Ηρακλής είχε ετοιμάσει στρατό από γενναίους Αρκάδες και κατευθυνόταν εναντίον του, όρισε ως στρατηγούς των Ηλείων τον Εύρυτο και τον Κτέατο. Αυτοί ήταν ενωμένοι σε ένα σώμα και ξεπερνούσαν σε δύναμη όλους τους ανθρώπους. Ήταν παιδιά της Μολιόνης και του Άκτορος  ή ίσως και του Ποσειδώνα όπως λέγεται από κάποιους. . Ο Άκτωρ ήταν αδερφός του Αυγείου. Ο Εύρυτος και ο Κτέατος  ήταν δίδυμοι και  μάλλον γι’ αυτό και τους αναφέρουν ως ένα σώμα.

Όμως κατά την διάρκεια της εκστρατείας ο Ηρακλής αρρώστησε και αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει με τους γιούς της Μολιόνης. Λέγεται πως στην πάλη κατά την οποία είχε προσκληθεί από τους Εύρυτο και Κτέατο ο Ηρακλής νικήθηκε. Εξ’ ου και το περίφημο « ουδ’  Ηρακλής προς δύο» !!!Τότε λοιπόν βρήκαν ευκαιρία οι Μολιονίδες ( οι γιοί της Μολιόνης Εύρυτος και Κτέατος) και σκότωσαν πολλούς από τους άνδρες του Ηρακλή.

«…Φενεατῶν δὲ ἐκ τῆς ἀκροπόλεως καταβαίνοντι ἔστι μὲν στάδιον, ἔστι δὲ ἐπὶ λόφου μνῆμα Ἰφικλέους ἀδελφοῦ τε Ἡρακλέους καὶ Ἰολάου πατρός. Ἰόλαον μὲν δὴ τὰ πολλὰ Ἡρακλεῖ συγκάμνειν λέγουσιν Ἕλληνες: Ἰφικλῆς δὲ ὁ Ἰολάου πατήρ, ἡνίκα ἐμαχέσατο Ἡρακλῆς πρὸς Ἠλείους τε καὶ Αὐγέαν τὴν προτέραν μάχην, τότε ὑπὸ τῶν παίδων ἐτρώθη τῶν Ἄκτορος, καλ                                                                                                                       ουμένων δὲ ἀπὸ Μολίνης τῆς μητρός. καὶ ἤδη κάμνοντα κομίζουσιν οἱ προσήκοντες ἐς Φενεόν: ἐνταῦθα ἀνὴρ Φενεάτης αὐτὸν Βουφάγος καὶ ἡ τοῦ Βουφάγου γυνὴ Πρώμνη περιεῖπόν τε εὖ καὶ ἀποθανόντα ἐκ τοῦ τραύματος ἔθαψαν.Ἰφικλεῖ μὲν δὴ καὶ ἐς τόδε ἔτι ἐναγίζουσιν ὡς ἥρωι…»( Παυσανίου Αρκαδικά, κεφ. 14, παραγρ. 9-10)

Μετά από αυτό ο Ηρακλής έφυγε, αλλά κατά την διάρκεια της τρίτης εορτής των Ισθμίων, που οι Μολιονίδες είχαν σταλεί ως εκπρόσωποι των Ηλείων για να λάβουν μέρος στις θυσίες, ο Ηρακλής τους έστησε ενέδρα και τους σκότωσε στις Κλεωνές της Αργολίδας. «…ἐν Κλεωναῖς δὲ τοῦτό ἐστι τὸ ἱερὸν καὶ μνῆμα Εὐρύτου καὶ Κτεάτου: θεωροὺς γὰρ ἐξ Ἤλιδος ἐς τὸν ἀγῶνα ἰόντας τῶν Ἰσθμίων αὐτοὺς ἐνταῦθα Ἡρακλῆς κατετόξευσεν, ἔγκλημα ποιούμενος ὅτι οἱ πρὸς Αὐγείαν πολεμοῦντι ἀντετάχθησαν…» ( Παυσανίου Κορινθιακά,κεφ.15,παραγρ.1)

Μετά από τον θάνατο των Μολιονιδών ο Ηρακλής επιτέθηκε κατά της Ηλείας την οποία και κυρίευσε. Στην μάχη σκότωσε τον Αυγεία και τα παιδιά του,  εκτός του Φυλέα ο οποίος και τον είχε υποστηρίξει κατά την εκτέλεση του πέμπτου του άθλου, όταν επιβεβαίωσε μπροστά στο δικαστήριο την υπόσχεση που είχε δώσει ο πατέρας του Αυγείας προς τον Ηρακλή.  Από τότε ο Αυγείας τον είχε εξορίσει. Ο Ηρακλής λοιπόν επανέφερε τον Φυλέα και τον κατέστησε βασιλιά της Ήλιδας. Τότε μάλιστα ήταν που ο Ηρακλής καθιέρωσε τους Ολυμπιακούς αγώνες με έπαθλο τον Κότινο, το στεφάνι από κλαδιά αγριελιάς. 

«…ἐπὶ δὲ τῇ ἑτέρᾳ στήλῃ πεποιημένος ἐστὶν Ἰάσιος ἵππου τε ἐχόμενος καὶ κλάδον ἐν τῇ δεξιᾷ φέρων φοίνικος: νικῆσαι δὲ ἵππῳ φασὶν ἐν Ὀλυμπίᾳ τὸν Ἰάσιον, ὅτε Ἡρακλῆς ἔθετο ὁ Θηβαῖος τὰ Ὀλύμπια. ἐν μὲν δὴ Ὀλυμπίᾳ κοτίνου τῷ νικῶντι δίδοσθαι στέφανον καὶ ἐν Δελφοῖς δάφνης…»( Παυσανίου Αρκαδικά,κεφ.48, παραγρ.1-2)

Το στεφάνι αυτό ήταν εκείνο που  έφτιαξε όταν είχε ζητήσει από τον Άτλαντα να πάρει για λίγο στους ώμους του την ουράνια σφαίρα, κατά την επίτευξη του άθλου για τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων, όπου στο κεφάλαιο εκείνο έχουμε αναφερθεί σχετικά. Ακόμη έφτιαξε βωμό προς τιμή του Πέλοπος αλλά  έχτισε και  έξη ακόμη ναούς,  προς τιμή των Δώδεκα Θεών.