«Έστ' ήμαρ ότε Φοίβος πάλιν ελεύσεται καί ές αεί έσεται».


Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2010

ΠΕΛΟΨ Ο ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΡΑΤΑΙΟΣ ...

Και μετά τον Τάνταλο και το τραγικό τέλος του στην ανθρώπινη ζωή γιατί εκεί στην άλλη, στα Τάρταρα, τέλος καθώς λέγεται, δεν υπήρξε, παρά μια αέναη τιμωρία,  έρχεται στην βασιλεία αλλά και στο προσκήνιο, ο υιός του,  ο Πέλοψ που με την επέμβαση των Θεών σώθηκε, όπως αναφέρει ο Απολλόδωρος στην Βιβλιοθήκη του:
« …ὅτι Πέλοψ σφαγεὶς ἐν τῷ τῶν θεῶν ἐράνῳ καὶ καθεψηθεὶς ὡραιότερος ἐν τῇ ἀναζωώσει γέγονε, καὶ κάλλει διενεγκὼν Ποσειδῶνος ἐρώμενος γίνεται, ὃς αὐτῷ δίδωσιν ἅρμα ὑπόπτερον· τοῦτο καὶ διὰ θαλάσσης τρέχον τοὺς ἄξονας οὐχ ὑγραίνετο…» (Επιτομή,κεφ.2, παρ. 3)
Ο Πέλοψ λοιπόν έμαθε περί της αρματοδρομίας που είχε ανακοινώσει ο Οινόμαος ο βασιλιάς της Πίσας στην Ήλιδα ο οποίος επειδή δεν επιθυμούσε να παντρέψει την πανέμορφη κόρη του ( σύμφωνα με κάποιον χρησμό θα τον φόνευε ο γαμβρός του), οργάνωσε τις αρματοδρομίες και όποιος τον νικούσε σε αυτές θα γινόταν και γαμβρός και βασιλιάς της Πίσας.
Ο Οινόμαος ποντάριζε εκ του ασφαλούς σε αυτούς τους αγώνες αφού τα άλογά του ήταν δώρο του πατέρα του Θεού Άρη («...ἔχων γὰρ ὅπλα τε καὶ ἵππους παρὰ Ἄρεος ἆθλον ἐτίθει τοῖς μνηστῆρσι τὸν γάμον…» Απολλοδ. Βιβλιοθ. Επιτομη κεφ. 2, παρ. 4), και φυσικά ανίκητα σ' οποιαδήποτε μάχη ή αγώνα. Ο πονηρός Πέλοπας όμως, γιός του Ταντάλου δεν ήταν; Τι άλλο από πονηρή και ύπουλη σκέψη θα έκανε έ; Θα μου πείτε πονηρά λειτουργούσε και ο Οινόμαος έτσι το πράγμα κατά κάποιο τρόπο αντισταθμίζεται... Ο πονηρός λοιπόν Πέλοπας χρηματίζει έναν δούλο του Οινομάου υπεύθυνο του άρματος του βασιλιά της Πίσας και φθείρει τον έναν τροχό του άρματος. Λέγεται όμως,  πως η Ιπποδάμεια μόλις είδε τον Πέλοπα τον ερωτεύτηκε και εκείνη ήταν που έπεισε τον δούλο του πατέρα της, Μύρτιλο να βοηθήσει τον Πέλοπα. «…ού( του Πέλοπος) το κάλλος ιδούσα η Ιπποδάμεια έρωτα έσχεν αυτού και πείθει Μύρτιλον, τον Ερμού παίδα συλλαβέσθαι αυτώ…» (Απολλοδ. βιβλιοθ. Επιτομή, κεφ. 2 παρ. 6).  Έτσι όταν συναγωνίζεται ο Οινόμαος με τον Πέλοπα με την μεγάλη ταχύτητα που είχαν αναπτύξει οι ίπποι του φεύγει ο τροχός τσακίζεται το άρμα και ο Οινόμαος ο οποίος εκσφενδονίζεται , πέφτει νεκρός. Έτσι νίκησε στον αγώνα και έτσι έκανε γυναίκα του την Ιπποδάμεια ο Πέλοψ.
«…ὄπισθεν δέ ἐστι τοῦ ναοῦ τάφος Μυρτίλου. τοῦτον Ἑρμοῦ παῖδα εἶναι Μυρτίλον λέγουσιν Ἕλληνες, ἡνιοχεῖν δὲ αὐτὸν Οἰνομάῳ: καὶ ὁπότε ἀφίκοιτό τις μνώμενος τοῦ Οἰνομάου τὴν θυγατέρα, ὁ μὲν ἠπείγετο ὁ Μυρτίλος σὺν τέχνῃ τοῦ Οἰνομάου τὰς ἵππους, ὁ δὲ ἐν τῷ δρόμῳ τὸν μνηστῆρα, ὁπότε ἐγγὺς γένοιτο, κατηκόντιζεν. Ἱπποδαμείας δὲ ἤρα μὲν καὶ αὐτὸς ὁ Μυρτίλος, ἐς δὲ τὸν ἀγῶνα ἀτόλμως ἔχων ὑπεῖκε καὶ ἡνιόχει τῷ Οἰνομάῳ. τέλος δὲ καὶ ἀναφανῆναι τοῦ Οἰνομάου προδότην φασὶν αὐτὸν ὑπαχθέντα ὅρκοις, ὥς οἱ νύκτα ὁ Πέλοψ μίαν Ἱπποδαμείᾳ συγγενέσθαι παρήσει. ἀναμιμνήσκοντα οὖν τῶν ὅρκων ὁ Πέλοψ ἐξέβαλεν ἐκ τῆς νεώς: Φενεᾶται δὲ τοῦ Μυρτίλου τὸν νεκρὸ ἐκβληθέντα ὑπὸ τοῦ κλύδωνος λέγουσιν ἀνελόμενοι θάψαι, καὶ νύκτωρ κατὰ ἔτος ἐναγίζουσιν αὐτῷ…» ( Παυσανία Αρκαδικά, κεφ. 14, παραγρ. 10-11) 
Ο Μυρτίλος ήταν γιός του Ερμή και άριστος ηνίοχος, ώστε τον είχε ο Οινόμαος πάντα στο άρμα του. Αγαπούσε και αυτός την Ιπποδάμεια αλλά δεν τόλμησε να συναγωνισθεί με τους υπόλοιπους μνηστήρες. Μετά την προδοσία προς τον Οινόμαο και τον θάνατο αυτού, ο Πέλοπας μαζί με την αρπαγή της Ιπποδάμειας πήρε μαζί του και τον Μυρτίλο. Όμως όταν σταμάτησαν στον Γεραιστό της Εύβοιας, για να φέρει νερό ο Πέλοπας της Ιπποδάμειας, ο Μυρτίλος προσπάθησε να την αποπλανήσει. Το λέει αυτό η Ιπποδάμεια του Πέλοπα, όταν γύρισε και εκείνος σκότωσε τον Μυρτίλο, ρίχνοντάς τον στην θάλασσα. Ο Μυρτίλος καθώς έπεφτε στην θάλασσα καταράστηκε τον Πέλοπα αλλά και την γενιά του. « …ὁ δὲ ῥιπτούμενος ἀρὰς ἔθετο κατὰ τοῦ Πέλοπος γένους…» ((Απολλοδ. βιβλιοθ. Επιτομή, κεφ. 2 παρ. 8). 
 Το πτώμα του Μυρτίλου, που παρασύρθηκε από τα ρεύματα, βρήκαν στις ακτές τους οι Φενεάτες, και από αυτό το γεγονός ονομάστηκε το Πέλαγος Μυρτώο. Οι Φενεάτες τιμούν τον Μυρτίλο με νυκτερινές τελετές μια φορά τον χρόνο.
Έπρεπε όμως να καθαρθεί από τον φόνο, τόσο του Οινομάου όσο και του Μυρτίλου, ο Πέλοψ, και γι’  αυτό πηγαίνει στον Ωκεανό. Τον καθαρμό τον πραγματοποιεί ο Ήφαιστος.  Επιστρέφει κατόπιν  στην Πίσα,  παντρεύεται την Ιπποδάμεια και γίνεται βασιλιάς στην θέση του Οινομάου. « …Πέλοψ δὲ ἀποθανόντος Οἰνομάου τήν τε Πισαίαν ἔσχε καὶ Ὀλυμπίαν…» ( Παυσανίου Ηλειακά, κεφ. 1 , παραγρ.7)
Μάλιστα τόση ήταν η χαρά των συμπατριωτών του στην Φρυγία,  όπως πληροφορούμαστε στην Ωγυγία, ώστε χόρευαν λέει,  οι φρύγες χορό επινίκιο κατά τον φρυγικό τρόπο,  τον Κόρδακα αποκαλούμενο. Και έκτισαν ναό αφιερωμένο στην Άρτεμη, της Κορδάκας Αρτέμιδος όπως τον είπαν και κάθε χρόνο γιόρταζαν και θυσίαζαν για τα επινίκια του Πέλοπα. «…σημεῖά ἐστιν ἱεροῦ Κορδάκας ἐπίκλησιν Ἀρτέμιδος, ὅτι οἱ τοῦ Πέλοπος ἀκόλουθοι τὰ ἐπινίκια ἤγαγον παρὰ τῇ θεῷ ταύτῃ καὶ ὠρχήσαντο ἐπιχώριον τοῖς περὶ τὸν Σίπυλον κόρδακα ὄρχησιν…» (Παυσανίου Ηλειακά,μέρος Β΄,κεφ.22,παραγρ.1)

Ο Πέλοψ ως βασιλιάς της Πίσας επέκτεινε την βασιλεία του λίγο-λίγο ώστε έφθασε κάποια στιγμή να εξουσιάζει τόσο μεγάλο μέρος της Απίας που την μετονόμασε σε Πελοπόννησο, « … καὶ τὴν χώραν ἀφ´ ἑαυτοῦ Πελοπόννησον προσηγόρευσεν…» (Διοδώρου Σικελιώτου, Δ΄, 73),μία ονομασία που μέχρι σήμερα ισχύει για να δείχνει την κραταιά του Πέλοπος εξουσία, η οποία έμελλε να χαράξει με πολύ βαθιά γράμματα, όχι μονάχα το μέλλον του Πέλοπα αλλά και των απογόνων του που θα έρχονταν σε λίγο στο φώς μιας μοναδικής από κάθε άποψης μοιραίας γενιάς...

Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2010

Η ΠΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΠΕΡΙ ΤΑΝΤΑΛΟΥ...


Μία άλλη εκδοχή για τον Τάνταλο διαβάζουμε στην Ωγυγία του Σταγειρίτη ( Ωγυγίας μέρος ΣΤ΄, Βίβλος ΣΤ΄, Περί του Ταντάλου και των απογόνων αυτού)  όπου καθώς λέει,  η Ρέα είχε στην Κρήτη ένα χρυσό σκυλί το οποίο φύλαγε την κατσίκα που ήταν η τροφός τους Δία, την Αμάλθεια. Και αφού ο Ζεύς μεγάλωσε και σταμάτησε να έχει την ανάγκη τροφού άρα και φυλάκων, ο χρυσός σκύλος εκτελεί τα χρέη του για λογαριασμό της Μητέρας - Θεάς, στο ιερό του Διός. Τον σκύλο αυτό τον έκλεψε ο Πανδάρεως, γιός του Μέροπα και της νύμφης Εχεμείας από την Μίλητο, ο οποίος τον πήγε στην Σίπηλο και τον έδωσε στον Τάνταλο να τον φυλάει. Και όταν ο Δίας ζήτησε πίσω τον σκύλο ο μεν Πανδάρεως κατέφυγε μαζί με την γυναίκα του στην Ορμαθόη της Σικελίας, ο δε Τάνταλος ισχυρίστηκε ότι όχι μόνον δεν πήρε ποτέ το σκυλί αυτό, αλλά ούτε και που το έχει δεί ποτέ του!!!

Και ο Δίας αγανάκτησε τόσο πολύ ώστε γκρέμισε από το Σίπυλο όρος της Μικράς Ασίας, τον Τάνταλο.
Μία άλλη πάλι, λέει ότι ο Τάνταλος αποκάλυπτε στους ανθρώπους τα μυστικά των Θεών ή ακόμη ότι τους κακολογούσε. Λέγεται επίσης πως ήταν αυτός που έκλεψε το Νέκταρ και την Αμβροσία και τα έδωσε στους ανθρώπους, αλλά και πως τον Γανυμήδη τον οινοχόο των Θεών είχε κλέψει και εξ' αιτίας αυτού του γεγονότος είχε ξεσηκωθεί πόλεμος πολύχρονος!!!
«…διὰ δὲ τὴν ἀπὸ τοῦ πατρὸς Διὸς εὐγένειαν, ὥς φασι, φίλος ἐγένετο τῶν θεῶν ἐπὶ πλέον. ὕστερον δὲ τὴν εὐτυχίαν οὐ φέρων ἀνθρωπίνως, καὶ μετασχὼν κοινῆς τραπέζης καὶ πάσης παῤῥησίας, ἀπήγγελλε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παρὰ τοῖς ἀθανάτοις ἀπόῤῥητα. δι´ ἣν αἰτίαν καὶ ζῶν ἐκολάσθη καὶ τελευτήσας αἰωνίου κατὰ τοὺς μύθους τιμωρίας ἠξιώθη, καταταχθεὶς εἰς τοὺς ἀσεβεῖς…»  Εξιστορεί ο Διόδωρος (Ιστορική Βιβλιοθήκη, βιβλίο Δ΄, παραγ. 74), αλλά και ο Απολλόδωρος επίσης: κολάζεσθαι δὲ αὐτὸν οὕτως λέγουσί τινες, ὅτι τὰ τῶν θεῶν ἐξελάλησεν ἀνθρώποις μυστήρια, καὶ ὅτι τῆς ἀμβροσίας τοῖς ἡλικιώταις μετεδίδου…» ( Απολλοδώρου Βιβλιοθήκη, Επιτομή, κεφ. Β΄, παραγρ.1)

Είναι λοιπόν πολλές οι υποθέσεις που γίνονται για τον Τάνταλο και όλες όπως βλέπουμε έχουν να κάνουν με άσχημες πράξεις για τις οποίες κατηγορείται!!!   Και είναι άξιον απορίας πώς ένας άνθρωπος που θεωρείτε ευγενής από τους Θεούς και του γίνεται  τόσο μεγάλη τιμή να είναι ομοτράπεζός τους, να προβαίνει σε παρόμοιες κολάσιμες ενέργειες!!!

Και να δούμε και κάποια άλλη ακόμη υπόθεση,  η οποία αναφέρει  ότι κατεγίνετο με την φυσιολογία και υποστήριζε πως ο ήλιος είναι σιδερένιος  ή διάπυρος λίθος. Εδώ μάλλον επειδή κάνουμε λόγο για πανάρχαια χρόνια θα μπορούσαμε να συνδέσουμε την κατηγορία που του καταλογιζόταν για κλοπή μυστικών από τους Θεούς,  και να υποθέσουμε πως την γνώση που έκλεβε, η οποία σαφώς για αυτόν δεν ήταν και τόσο κατανοητή (διάπυρος λίθος ο ήλιος= υπεραπλούστευση!!!), μάλλον είχε κάποια σχέση με ανθρώπους(;) που κατείχαν ανώτερες γνώσεις και απ' ότι αυτός μπορούσε να κατανοήσει τα διέδιδε στους απλούς, αδαείς για να ξεχωρίζει, μάλλον. Όπως και νάχει όμως και μέσω αυτής της υπεραπλούστευσης, διαφαίνεται η γνώση η οποία για εκείνα τα πανάρχαια, στο απότατο βάθος της προϊστορίας χρόνια, θεωρείται επιτυχής αφού πολύ κοντά στην πραγματικότητα είναι (διάπυρος λίθος) και σαφώς πέραν δεισιδαιμονιών όπως συνέβαινε σε άλλους λαούς !
 Όπως θα δούμε τον τοποθετούν και ως ιερέα ευσεβέστατο, όπως υποστηρίζει ο Σταγειρίτης, ο οποίος όμως θυσίαζε ανθρώπους και για τον λόγο αυτό τον γκρέμισαν από τον ναό και σκοτώθηκε.( Ωγυγία, όπως παραπάνω)
Σχετικά με τις ανθρωποθυσίες, είναι πολύ πιθανόν, εκεί να στηρίχτηκε και η υπόθεση του κατακρεουργημένου γιού του Πέλοπα. Για τον οποίο λέγεται ότι, τελικώς ήταν ο Τάνταλος που τον θεράπευσε όταν ήταν τραυματισμένος και βαριά άρρωστος, κόβοντας τα σαπισμένα κρέατα τα οποία έκαψε. Αυτό το μέρος που ήταν σάπιο και έκαψε αφαιρώντας το ο Τάνταλος ήταν μέρος του ώμου, εδώ έρχεται σε συσχετισμό αυτό που λέγεται για την Θεά Δήμητρα πως έφαγε, που πιθανόν να εννοείτε συμβολικά η Γή που απορρόφησε τα υπολείμματα των σάπιων καμένων κρεάτων του ώμου του Πέλοπα.
Στην θέση αυτού του μέρος που αφαιρέθηκε,  βγήκε άλλο το οποίο ήταν πιο λευκό από το λοιπό δέρμα του σώματος του Πέλοπα και εξ' ου το εξ' ελεφαντοστούν συμπληρωμένο μέρος. Μάλιστα, λέγεται πως οι απόγονοι του Πέλοπα είχαν στην σημαία τους αυτό το σημάδι στην ανάμνηση του Πέλοπα και του γεγονότος αυτού που του έσωσε την ζωή, κάτι που αιτιολογεί ότι το ίδιο σημάδι έφεραν και όλοι οι Πελοπίδες. Αυτό πιθανώς να ήταν το σκήπτρο,  που για λογαριασμό του Δία, είχε φτιάξει ο Ήφαιστος και το πήρε ο  Ερμής χαρίζοντάς το,  στον Πέλοπα και αυτός με την σειρά του το κληροδότησε στους απογόνους του, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο περιηγητής Παυσανίας ( Βοιωτικά, κεφ. 40, παραγρ.11) : «…
θεῶν δὲ μάλιστα Χαιρωνεῖς τιμῶσι τὸ σκῆπτρον ὃ ποιῆσαι Διί φησιν Ὅμηρος Ἥφαιστον, παρὰ δὲ Διὸς λαβόντα Ἑρμῆν δοῦναι Πέλοπι, Πέλοπα δὲ Ἀτρεῖ καταλιπεῖν, τὸν δὲ Ἀτρέα Θυέστῃ, παρὰ Θυέστου δὲ ἔχειν Ἀγαμέμνονα: τοῦτο οὖν τὸ σκῆπτρον σέβουσι, Δόρυ ὀνομάζοντες. καὶ εἶναι μέν τι θειότερον οὐχ ἥκιστα δηλοῖ τὸ ἐς τοὺς ἀνθρώπους ἐπιφανὲς ἐξ αὐτοῦ…»
Όμως για τον Πέλοπα και την ζωή του θα κάνουμε λόγο στην συνέχεια της περίφημης αλλά πολυτάραχης και συνάμα καταραμένης δυναστείας των Ατρειδών...